Strona z ćwiczeniami jest stroną archiwalną,
wiele materiałów jest już nieaktualnych,
ale jeżeli ktoś ma ochotę, to zapraszam... :)

Dzieła Człowieka

Muzyka budzi w sercu pragnienie dobrych czynów

Zajęcia specjalizacyjne: III klasa TI
CSS

Ćwiczenie 10 - CSS i wstawianie CSS

Wprowadzenie:

Od ćwiczenia 10 zajmować się będziemy CSS czyli Kaskadowymi Arkuszami Stylów (Cascading Style Sheets). CSS stanowią uzupełnienie dla HTML-a. HTML odpowiada za zawartość strony WWW, a CSS za jej wygląd. CSS umożliwia przypisanie dowolnemu elementowi dokumentu HTML (np. akapitowi, komórce tabeli, poziomej linii) określonego stylu.

  1. zadania do wykonania

Przeniesienie opisów formatowania elementów do arkuszy stylów i pozostawienie w dokumencie wyłącznie znaczników HTML (bez ustawiania wartości atrybutów) pozwala oddzielić strukturę dokumentu i jego treść od formy przekazu. Sam kod HTML staje się przez to mniejszy i bardziej przejrzysty, a witryny ładują się znacznie szybciej.

Style pozwalają kontrolować takie atrybuty, jak:


  1. rodzaj, rozmiar i kolor czcionki
  2. wyrównywanie i wielkość marginesów
  3. głębokość wcięcia akapitu
  4. kolor i grafikę tła
  5. odstępy między elementami
  6. wzajemne położenie elementu i otaczającego go tekstu

Można zbudować stronę jedynie w oparciu o HTML-a i nadać jej jakiś wygląd, ale będzie to w porównaniu z możliwościami CSS bardzo skromne.

Za używaniem CSS przemawia kilka poważnych argumentów:

1. Za pomocą pojedynczej reguły można sformatować wiele miejsc w wielu dokumentach HTML witryny WWW.

2. Arkusze stylów pomagają w utrzymaniu przejrzystego i prostego kodu języka HTML. Zajmują się formatowaniem, tym samym odciążając kod HTML.

3. Możliwości formatowania za pomocą arkuszy stylów są znacznie bardziej rozbudowane, niż te z użyciem HTML-a.

4. Style pozwalają w łatwy sposób zarządzać całą serią dokumentów, poprzez stosowanie zewnętrznych arkuszy stylów. Dzięki modyfikacji jednego pliku, można dokonać zmian w formatowaniu we wszystkich dokumentach HTML.

5. Dzięki klasom selektorów można zgrupować wszystkie atrybuty formatowania odnoszące się do wielu elementów.

6. Style dają zupełnie nowe możliwości formatowania stron WWW.

źródło: www.kurshtml.boo.pl


Arkusze stylów zawierają reguły. Każda z tych reguł jest instrukcją formatującą, która ma zastosowanie na stronie WWW. Arkusze stylów mogą zawierać pojedynczą regułę lub wiele reguł.

Reguły CSS mają specyficzną budowę. Składają się z trzech głównych elementów, a ich format jest następujący: selektor {właściwość: wartość;}.


  1. selektor:
  2. co ma być zmienione
  3. konkretny element poddawany formatowaniu

  1. właściwość:
  2. jak ma być zmienione
  3. typ formatowania

  1. wartość:
  2. o ile ma być zmienione
  3. wartość typu formatowania

Przykład: h1 {color: #ff0000;} oznacza, że sformatowane mają być nagłówki h1 (selektor), mają zostać pokolorowane (właściwość), na kolor #ff0000; czyli: red (wartość).

Budowa reguły może być bardziej poszerzona, można objąć większą ilość selektorów tym samym formatowaniem np.: h1, h2, h3 {color: #ff0000;}, jak również jeden selektor jednocześnie objąć kilkoma właściwościami i wartościami np.: h1 {color: #ff0000; text-align: center;}, a także kilka selektorów jednocześnie formatować różnymi właściwościami i wartościami np.: h1, h2, h3 {color: #ff0000; text-align: center;}.

Należy przestrzegać ścisłych zasad budowy reguł:

a) selektory oddzielone są przecinkami i spacjami (, )

b) po selektorze ostatnim (tym najbliżej właściwości) nie wpisuje się przecinka, jedynie spację

c) właściwości i wartości wpisuje się w nawiasy klamrowe ({ })

d) właściwość i wartość oddzielone są dwukropkiem i spacją (: )

e) kolejne właściwości następują po średniku i spacji (; )

f) na końcu średnik nie jest wymagany, ale dobrze jest go wpisać, co ułatwia dodanie kolejnej właściwości

Ogólny schemat reguły jest następujący: selektor_1, selektor_2, selektor_3 {właściwość_1: wartość_1; właściwość_2: wartość_2; właściwość_3: wartość_3;}.

Istnieją trzy sposoby dołączania arkusza stylów do dokumentu HTML:

a) styl lokalny - wewnątrzwierszowy

b) wewnętrzny arkusz stylów

c) zewnętrzny arkusz stylów


Styl lokalny - wewnątrzwierszowy - tutaj reguła formatująca umieszczona jest bezpośrednio w określonym znaczniku HTML i tylko jego dotyczy. Budowa reguły jest tu nieco odmienna - regułę wpisuje się bezpośrednio do znacznika: <selektor style="właściwość: wartość;">...</selektor>.

Ważne jest by dopisać po selektorze czyli znaczniku wyrażenie style="...", a w cudzysłowiu umieścić właściwości i wartości.

Styl lokalny dotyczy tylko jednego selektora, natomiast może zawierać więcej właściwości i wartości np.: <h1 style="color: #800000; text-align: center;">...</h1>. Ta reguła oznacza, że tylko ten nagłówek zostanie w ten właśnie sposób sformatowany: pokolorowany kolorem #800000; (maroon) i wyrównany na środek.

Dla stylów duże znaczenie ma znacznik <span>...</span>. Z jego pomocą można sformatować pewien większy fragment dokumentu. Można nim objąć inne znaczniki wyświetlane w linii, takie jak wytłuszczenie tekstu lub kursywę.

Kolejnym istotnym znacznikiem jest znacznik <div>...</div>. Dzięki niemu można wydzielić określone bloki dokumentu i swobodnie je formatować. Może zawierać w sobie różne znaczniki jak i inne bloki.

Na kolejnych zrzutach pokazane są przykłady formatowania wewnątrzwierszowymi arkuszami stylów:


  1. nagłówki i akapit
  2. z wykorzystaniem bloków div i span
  3. kod HTML i CSS poprzedniego przykładu

Wewnętrzny arkusz stylów - jest wbudowany w dokument HTML - znajduje się wewnątrz elementu <head>...</head>. W takim arkuszu można wpisać komentarze używając znaków: /*...*/ - nie będą one interpretowane przez przeglądarkę. Ogólny shcemat arkusza wygląda następująco:


  1. <head>
  2. <style type="text/css">
  3. /* komentarz */
  4. selektor_1 {właściwość_1: wartość_1; właściwość_2: wartość_2;}
  5. selektor_2 {właściwość_1: wartość_1; właściwość_2: wartość_2;}
  6. /* inny komentarz */
  7. </style>
  8. </head>

Taki arkusz będzie dotyczył wszystkich elementów ujętych w nim i będzie rozciągał się na cały dokument HTML. Czyli, jeżeli selektorem będzie na przykład akapit lub nagłówek h2, to wszystkie wystąpienia tego akapitu lub nagłówka w danym dokumencie HTML zostaną w wyznaczony sposób sformatowane.

Na kolejnych zrzutach pokazane są przykłady formatowania wewnętrzymi arkuszami stylów:


  1. przykład
  2. wewnętrzny arkusz stylów w pliku HTML

Zewnętrzny arkusz stylów - zapisywany jest w osobnym pliku z rozszerzeniem css Reguły formatowania są całkowicie odseparowane od strony HTML. Ten sam arkusz może być użyty wielokrotnie do różnych dokumentów HTML.

Powiązanie arkusza stylów z plikiem HTML następuje poprzez wstawienie odwołania do tego arkusza w części nagłówkowej dokumentu HTML. Wygląda to następująco:


  1. <head>
  2. <link rel="stylesheet" href="ścieżka dostępu do pliku" type="text/css">
  3. </head>

  1. ścieżka dostępu do pliku:
  2. względna ścieżka dostępu do pliku css
  3. należy wpisać drogę uwzględniając wszystkie foldery
  4. wchodząc do folderu wpisujemy jego nazwę/
  5. wychodząc z folderu wpisujemy ../
  6. na końcu podajemy nazwę pliku z rozszerzeniem css

Budowa natomiast pliku z arkuszem stylów jest podporządkowana budowie reguł stylów. W dowolnym edytorze należy wpisać wszystkie reguły formatowania stosując ogólną zasadę: selektor {właściwość: wartość;}.

Edytor kED podaje na przykład taki zestaw reguł we wbudowanym szablonie arkusza CSS:


  1. html, body
  2. {background: #ffffff;
  3. text-align: center;
  4. font-size: 1em;
  5. font-family: verdana, tahoma, arial, helvetica, sans-serif;
  6. }
  7. img
  8. {border: 0px;
  9. }
  10. h1
  11. {font-size: 1.4em;
  12. font-weight: bold;
  13. }
  14. h2
  15. {font-size: 1.2em;
  16. }
  17. h3
  18. {font-size: 1em;
  19. font-weight: bold;
  20. }
  21. table
  22. {padding: 0px;
  23. border: 0px;
  24. margin: 0px auto 0px auto;
  25. width: 700px;
  26. background: #fafafa;
  27. }
  28. td
  29. {text-align: left;
  30. vertical-align: top;
  31. background: #ffffff;
  32. }

Wstawienie białych znaków (spacje, tabulacje, nowe linie) w arkuszu CSS nie ma wpływu na jego działanie, warto więc wpisywać reguły w taki sposób, aby były czytelne, jak np. powyżej.

Do danego dokumentu HTML można dołączyć więcej arkuszy stylów. Dzięki temu uzyska się możliwość wyboru wyglądu strony. Należy przygotować kilka plików CSS z alternatywnym formatowaniem stron WWW i odpowiednio je podłączyć do tych dokumentów.


  1. <head>
  2. <link rel="stylesheet" href="ścieżka dostępu do pliku domyślnego" type="text/css" title="nazwa domyślna">
  3. <link rel="alternate stylesheet" href="ścieżka dostępu do pliku 1" type="text/css" title="nazwa_1">
  4. <link rel="alternate stylesheet" href="ścieżka dostępu do pliku 2" type="text/css" title="nazwa_2">
  5. <link rel="alternate stylesheet" href="ścieżka dostępu do pliku 3" type="text/css" title="nazwa_3">
  6. </head>

W przeglądarce Mozilla Firefox wyboru alternatywnego arkusza CSS można dokonać w menu Widok/Styl strony, a w Operze - Widok/Styl. Ażeby niektóre arkusze nie były dostępne do podmiany przez użytkownika, wystarczy osadzić je w tradycyjny sposób, tzn. jako arkusze domyślne bez podania atrybutu title="...".

źródło: www.kurshtml.boo.pl


Istnieje jeszcze jeden sposób dołączania arkusza stylów, który polega na imporcie tego arkusza z zasobów Internetu. Można zaimportować go i do wewnętrznego jak i zewnętrznego arkusza stylów.

Jednakże z racji tego, że celem zajęć jest umiejętność projektowania stron WWW z użyciem również CSS, to tym sposobem na ćwiczeniach zajmować się nie będziemy...

Dla porządku podaję sposób importu:


  1. <head>
  2. <style type="text/css">
  3. @import url("http://www.jakisadres.pl/arkusz.css");
  4. </style>
  5. </head>

Kaskadowość arkuszy stylów. W związku z tym, że style mogą pochodzić z różnych źródeł, należy zapoznać się z pierwszeństwem ich oddziaływania na elementy strony.

Na przykład w zewnętrznym arkuszu stylów nagłówek h1 ma ustalony kolor #ff0000; (red) lecz w jednym z plików HTML w jednym nagłówku h1 ustalony został kolor #0000ff; (blue). Jakiego koloru będzie ten nagłówek?

O tym właśnie decyduje kaskadowość arkuszy stylów. Pierwszeństwo mają te style, które znajdują się bliżej formatowanego elementu. Taka jest więc kolejność stylów:


  1. 1. Styl lokalny - wewnątrzwierszowy
  2. 2. Rozciąganie stylu - <span>...</span>
  3. 3. Bloki - <div>...</div>
  4. 4. Wewnętrzny arkusz stylów
  5. 5. Import stylów do wewnętrznego arkusza
  6. 6. Zewnętrzny arkusz stylów
  7. 7. Import stylów do zewnętrznego arkusza

Polecenie dołączenia zewnętrznego arkusza powinno znajdować się w dokumencie wcześniej niż wewnętrzny arkusz. Odwrotna kolejność złamie zasady kaskadowości.

źródło: www.kurshtml.boo.pl


Zadania do wykonania:

Jako, że w tym ćwiczeniu nie było jeszcze mowy o konkretnych właściwościach i ich wartościach, tu zostaną użyte jedynie przykładowe, bo celem tego ćwiczenia jest przede wszystkim umiejętność dołączania arkuszy stylów.

Właściwości jakie zostaną użyte to:


  1. color: #rrggbb; - kolor tekstu
  2. background-color: #rrggbb; - kolor tła
  3. text-align: left, right, center, justify; (do wyboru) - wyrównanie tekstu

Informacje o kolorach: tutaj

Zadanie polega na wykonaniu formatowania za pomocą arkuszy stylów: zewnętrznego, wewnętrznych i wewnątrzwierszowych w kilku plikach HTML.

1. Należy zacząć od przygotowania struktury folderów i plików:


  1. foldery:
  2. cw_10 - główny
  3. pliki - zawarty w głównym
  4. style - zawarty w głównym

  1. pliki:
  2. plik_1.html - w folderze pliki
  3. plik_2.html - w folderze pliki
  4. plik_3.html - w folderze pliki
  5. style.css - w folderze style

2. We wszystkich plikach HTML należy umieścić taką samą treść:


  1. zawartość plików:
  2. szablon HTML 4.01 Transitional
  3. w sekcji <head>...</head>:
  4. łącze do arkusza stylów - patrz tutaj
  5. w znaczniku <title>...</title> nazwa pliku
  6. w sekcji <body>...</body>:
  7. nazwa pliku w znaczniku <p>...</p>
  8. menu nawigacyjne w znaczniku <div>...</div>
  9. napis: Nagłówek h2 w znaczniku <h2>...</h2>
  10. jedną wstawkę: Lorem w znacznikach <div><p>...</p></div>
  11. napis: Nagłówek h3 w znaczniku <h3>...</h3>
  12. jedną wstawkę: Lorem w znaczniku <p>...</p>
  13. napis: Nagłówek h2 w znaczniku <h2>...</h2>
  14. napis: Nagłówek h3 w znaczniku <h3>...</h3>
  15. jedną wstawkę: Lorem w znaczniku <p>...</p>
  16. w każdym akapicie środkowe zdanie objąć znacznikiem <span>...</span>

Po wpisaniu całej zawartości pliki powinny wyglądać tak - bez żadnego formatowania:

Krok 1

3. Formatowanie zewnętrznym arkuszem stylów. W pliku style.css należy ustalić formatowanie dla wszystkich elementów znajdujących się w plikach:


  1. selektor {właściwość: wartość;}:
  2. body {background-color: #c0c0c0; color: #ff0000;}
  3. div {text-align: center; background-color: #ffff00;}
  4. p {text-align: justify;}
  5. h2 {color: #0000ff; text-align: center;}
  6. h3 {color: #800000; text-align: right;}
  7. span {color: #00ff00;}

Po zapisaniu pliku style.css pliki powinny wyglądać tak:

Krok 2

Pozostałe dwa pliki wyglądają identycznie:

plik_2.html

plik_3.html

4. Formatowanie wewnętrznym arkuszem stylów - patrz tutaj. W plikach: plik_2.html i plik_3.html w sekcji nagłówkowej należy zapisać znacznik <style>...</style> z takim samym, odpowiednim formatowaniem:


  1. selektor {właściwość: wartość;}:
  2. h2 {background-color: #00ffff;}
  3. h3 {text-align: left; color: #800080;}
  4. span {background-color: #ffffff;}

Po modyfikacji oba pliki HTML powinny wyglądać tak:

Krok 3

Tak samo wygląda plik_3.html:

plik_3.

5. Formatowanie wewnątrzwierszowym arkuszem stylów - patrz tutaj. W pliku plik_3.html należy dokonać lokalnych modyfikacji na wybranych znacznikach:


  1. <selektor style="właściwość: wartość;">:
  2. pierwszy nagłówek h2: color: #ff00ff; background-color: #00ff00;
  3. drugi nagłówek h2: text-align: right;
  4. drugi nagłówek h3: text-align: center; color: #ffff00; background-color: #800000;
  5. w trzecim fragmencie tekstu - span: background-color: #00ff00; color: #ffffff;

Po modyfikacji plik_3.html powinien wyglądać tak:

Krok 4


Oceniany będzie folder cw_10 z podfolderami: pliki i style i z plikami: plik_1.html, plik_2.html, plik_3.html i style.css w odpowiednich folderach. Pliki HTML powinny być sformatowane za pomocą CSS, na trzy sposoby: zewnętrznym arkuszem stylów (wszystkie pliki), wewnętrznym arkuszem stylów (plik_2.html i plik_3.html) i wewnątrzwierszowym arkuszem stylów (plik_3.html) - odpowiednie selektory - zgodnie z podanymi właściwościami i ich wartościami.




Strona Główna


do góry

Przy przygotowywaniu powyższego ćwiczenia wielką pomocą służył kurs HTML-a - w wersji online: http://www.kurshtml.boo.pl, jak również w wersji offline do pobrania z tej samej strony.

Copyright © 2008   Sławek Rokicki