Któż jak nasz Pan Bóg, co siedzibę ma w górze
Wielcy ludzie religii
Oni - wybrańcy, prorocy, nauczyciele, niekiedy bogowie.
Wielkie postaci religii. Ich założyciele, przywódcy, duchowi przewodnicy. Ogromna charyzma i niezwykłe zdolności. Ale również potęga myśli. Jednak przede wszystkim bezgraniczna wiara. Każdy z nich oddany bez reszty - łącznie ze śmiercią - sprawie i swojemu bogowi. To oni zmienili, zbudowali i ukształtowali ten świat:
Mojżesz
Porzucony jako niemowlę. Mógł zostać faraonem, lecz Bóg miał wobec niego inne plany. Oglądał Boga w krzewie gorejącym i z Nim rozmawiał. Wielki prawodawca - wraz z Bogiem napisał Dekalog - Dziesięć Przykazań. Czterdzieści lat szedł po pustyni do Ziemi Obiecanej, by w końcu jej nie ujrzeć.
Mojżesz, żył w pierwszej połowie XIII w. p.n.e., główny twórca i prawodawca judaizmu, prorok uznawany w 3 tradycjach religijnych:
Centralna postać biblijnego Pięcioksięgu - Tory, a w szczególności Księgi Wyjścia oraz 3 ostatnich ksiąg. Według nich Mojżesz urodził się w Egipcie w czasie, gdy obowiązywał tam nakaz zabijania hebrajskich noworodków. Aby uchronić Mojżesza przed śmiercią, matka porzuciła go, ale dzięki pomocy siostry Miriam Mojżesz trafił na dwór córki faraona. Zabiwszy Egipcjanina, zbiegł do ziemi Madian, gdzie w płonącym krzewie ukazał mu się Jahwe, objawił swoje imię i nakazał wyprowadzić lud Izraela z Egiptu.
Jako rzecznik Izraelitów (wspólnie z bratem Aaronem) Mojżesz starał się uzyskać u faraona zgodę na opuszczenie przez nich Egiptu, zapowiadając jako karę zesłane przez Boga na Egipt klęski żywiołowe - plagi egipskie. Za odchodzącymi Izraelitami wyruszył pościg, który zatonął w Morzu Sitowia (zwanym Morzem Czerwonym). Na pustyni Mojżesz wielokrotnie uśmierzał bunty Izraelitów przeciwko sobie i wyprowadzał z kolejnych niebezpieczeństw.
Na górze Synaj Jahwe zawarł przymierze z Izraelem reprezentowanym przez Mojżesza i przyrzekł ludowi opiekę, w zamian żądając wierności i przestrzegania praw Bożych zawartych w Dekalogu. Zszedłszy z góry i ujrzawszy Izraelitów czczących złotego cielca, Mojżesz potłukł otrzymane od Boga kamienne tablice z Dekalogiem. Potem jednak na polecenie Boga i wg jego wskazówek odtworzył tablice.
Mojżesz zainicjował też kult Jahwe w Namiocie Spotkania i kapłaństwo, które powierzył bratu Aaronowi. Za życia Mojżesza Izraelici podbili Zajordanię, nie byli jednak w stanie zdobyć ziemi Kanaan obiecanej im przez Boga. Mojżesz zmarł na górze Nebo w Moabie, pozostawiając jako swojego następcę Jozuego.
Od starożytności po XVIII w. dość powszechnie uznawano Mojżesza za autora Pięcioksięgu. Stąd bierze się nadawana mu nazwa Prawa Mojżeszowego (Prawa, Tory). Tradycję tę należy jednak widzieć w świetle starożytnego pojmowania autorstwa, które pozwalało przedstawiać jako autora ojca (patrona) tradycji ujętej w księdze czy twórcę użytego w niej gatunku literackiego. Autorstwo Mojżesza oznaczało więc, że uznawano go za ojca izraelskiego prawodawstwa i pierwszego historycznego przywódcę narodu. Rola Mojżesza w Pięcioksięgu wyznacza centralne znaczenie jego postaci w judaizmie (od imienia Mojżesza zwanego także dawniej w Polsce mozaizmem, czyli wyznaniem mojżeszowym).
Konfucjusz
Równocześnie wielki filozof, myśliciel i przywódca religijny, założyciel religii. Nauczyciel i wychowawca. Chciał wychować człowieka szlachetnego.
Konfucjusz, Kongzi, Kong Qiu, ur. 551, zm. 479, filozof chiński, twórca konfucjanizmu. Urodził się w państwie Lu, w rodzinie wywodzącej się z bocznej linii książęcego rodu państwa Song. Wcześnie osierocony przez ojca, początkowo sprawował drobne urzędy, studiował u różnych nauczycieli i wkrótce zaczął nauczać, skupiając wokół siebie uczniów. Według legendy udał się do domeny królewskiej, gdzie spotkał się z Laozi. Przez pewien czas pełnił różne funkcje na dworze księcia Lu, po czym przez kilkanaście lat podróżował po różnych księstwach, bezskutecznie szukając władcy, który umożliwiłby mu zrealizowanie jego koncepcji. Zmarł kilka lat po powrocie do ojczyzny.
Tradycja przypisuje Konfucjuszowi edycję bądź autorstwo zespołu ksiąg zaliczanych do tzw. kanonu konfucjańskiego:
- Shijing - Księga pieśni,
- Shujing - Księga dokumentów,
- Yijing - Księga przemian,
- Liji - Zapiski o obyczajach,
- roczniki księstwa Lu, zwane Chunqiu - Wiosny i jesienie,
Źródłem wiedzy o poglądach Konfucjusza są głównie tzw. Dialogi konfucjańskie (Lunyu), spisane ok. 100 lat po jego śmierci. Konfucjusz interesował się przede wszystkim sprawami etyki i polityki, propagował ideał junzi (człowieka szlachetnego), charakteryzującego się cnotami:
- nabożności synowskiej (xiao),
- lojalności (zhong),
- wiarygodności (xin),
- altruizmu (shu),
- humanitarności (ren).
Konfucjusz zajmował powściągliwe stanowisko wobec religii, unikał wypowiedzi o niebie, duchach i zjawiskach nadprzyrodzonych, jednocześnie jednak zalecał szacunek dla duchów (choć uważał, że należy trzymać się od nich z daleka), a do kultu przodków przywiązywał wielką wagę. Prawidłowe wypełnianie obowiązków wobec zmarłych wchodziło w skład rytuału li, któremu Konfucjusz oraz późniejsi myśliciele konfucjańscy przypisywali znaczenie szczególne. Początkowo terminem li określano prawdopodobnie reguły liturgiczne obowiązujące w kontaktach z duchami i bóstwami. Konfucjusz rozszerzył znaczenie terminu li, obejmując nim także zasady postępowania wobec żywych. W tym rozumieniu postępowanie zgodne z li to jedyna właściwa droga życia, umożliwiająca osiągnięcie najwyższej cnoty ren i zaprowadzenie ładu na świecie. Jednocześnie Konfucjusz zalecał raczej oszczędność w ceremoniale, kładąc nacisk na moralny aspekt li.
W Lunyu wielokrotnie pojawia się termin tian - niebiosa, oznaczający siłę najwyższą, źródło porządku i dobra. Konfucjusz uważał, że misja przywrócenia ładu na świecie została mu powierzona przez Niebiosa, w chwili niebezpieczeństwa stwierdził, że jeśli Niebiosa pragną, aby swej misji dopełnił, nikt nie może mu naprawdę zagrozić. W innym miejscu, po stracie ukochanego ucznia, skarżył się, że Niebiosa go opuściły.
Konfucjusz w ograniczonym zakresie wierzył w przeznaczenie obejmujące dziedziny, na które człowiek nie ma wpływu, np. przeznaczoną mu długość życia. Ponieważ te wyroki Niebios są niezmienne, człowiek powinien skoncentrować się na tym, co jest zależne od niego, przede wszystkim na własnym rozwoju moralnym i działaniu na rzecz powszechnego dobra. Konfucjusz uznawał także znaczenie tianming - dekret, mandat Niebios, jednego z najważniejszych terminów myśli politycznej epoki Zhou, oznaczającego usankcjonowanie przez Niebiosa władzy sprawowanej przez dynastię. Mandat Niebios wyczerpywał się wtedy, gdy kolejni władcy tracili nadany im potencjał de (cnoty, mocy) przejawiającej się w prawidłowym postępowaniu i realizacji drogi królewskiej (wang dao).
Budda
Myśliciel, oświecony, który uwolnił siebie i wielu innych od trosk tego świata. Nauczył, że zupełnie co innego jest ważne - wewnętrzna wolność.
Budda - sanskryckie: buddha przebudzony, oświecony. Buddha, właściwie Siddhartha Gautama, ur. ok. 560 p.n.e., w pobliżu Kapilawastu, zm. ok. 480 p.n.e., Kuśinagara, twórca religii zwanej od jego przydomka buddyzmem.
Historyczność osoby Buddy nie budzi wątpliwości. Urodził się w królestwie Kośala, u stóp Himalajów, na terenie dzisiejszego Nepalu. Był synem Śuddhodany, przywódcy wywodzącego się ze stanu rycerskiego (kszatrija), klanu Śakjów, stąd przydomek Śakjamuni - asceta z rodu Śakjów. Według tradycji buddyjskiej w wieku 29 lat, zniechęcony do życia świeckiego, porzucił dom i rodzinę i podjął żywot wędrownego ascety.
Jednak ani lata surowych umartwień, ani nauki napotkanych mistrzów nie zdołały doprowadzić go do ostatecznego wyzwolenia. Zrezygnował więc z rygorystycznego ascetyzmu na rzecz umiarkowanej drogi pośredniej, podjął długotrwałą medytację, która przyniosła odkrycie przyczyny cierpienia i sposobu jego przezwyciężenia. Dostąpił najwyższego oświecenia (bodhi). Udał się do Benares, gdzie wygłosił do 5 dawnych towarzyszy umartwień pierwsze kazanie o wprawieniu w ruch koła Prawa (Dharma-ćakra-prawartana).
Rozpoczął działalność wędrownego kaznodziei i misjonarza, założył gminę religijną wyznawców zakonnych i świeckich (sangha). Zmarł, tj. dostąpił ostatecznego zgaśnięcia, w wieku 80 lat, po krótkiej chorobie spowodowanej zatruciem pokarmowym.
Biografie Buddy ukazują go jako istotę mityczną. Powstała lista 6 Buddów, poprzedzających pojawienie się Buddy Gautamy, którzy, tak jak on, odkryli odwieczne Prawo (dharma); po nim zaś ma przyjść Budda Majtreja. Poczęcie, narodziny i żywot Buddy są pełne cudownych znaków i wydarzeń. Pojawia się postać kusiciela o imieniu Mara, który próbuje odwieść Gautamę od osiągnięcia oświecenia. W późniejszym okresie rozwoju buddyzmu Budda został ubóstwiony. Doktryna buddyzmu wzbogaciła się o zhierarchizowany panteon, na którego szczycie stanął Adi-Budda - Budda pierwotny, pra-Budda.
Według tradycji zachowanej w Wielkiej Sutrze o Doskonałym Wygaśnięciu Budda umierał w pozycji leżącej, z ciałem ułożonym wzdłuż osi północ - południe, na prawym boku, z twarzą zwróconą na zachód, w noc wiosennej pełni księżycowej. Podjęcie przez Buddę świadomej decyzji co do miejsca i czasu śmierci oraz pozycji ciała wpisuje go w szereg poprzedników, uczestników kosmicznego cyklu przekazywania zbawczej Nauki (dharma).
Współcześni odbierali śmierć Buddy jako pierwsze tego rodzaju zdarzenie w dziejach. Nowe reguły, które w nieznanej dotąd sytuacji ustanawiali jego uczniowie w trosce o przetrwanie otrzymanej Nauki, stały się fundamentem praktyki religijnej obejmującej całą wspólnotę (tj. mnichów i wyznawców świeckich). Po wyprowadzeniu zwłok na miejsce kremacji ciało Buddy owinięto w całuny i umieszczono w żelaznej trumnie wypełnionej sezamowym olejem; trumnę zamkniętą żelaznym wiekiem umieszczono na stosie. Podobnie jak akt śmierci, ceremoniał kremacji przebiegał publicznie, cudowna transformacja, jakiej w jego trakcie uległo ciało Buddy, przebiegła jednak w zamknięciu.
Ardźuna
Główna postać Mahabharaty. Waleczny wojownik, który rozmawia z bogami.
Ardźuna - bohater eposu hinduskiego: Bhagawadgita. Tuż przed bratobójczą bitwą między rodami Pandawów i Kaurawów prowadzi dialog z Kryszną - awatarem boga Wisznu. Kryszna objawia przeżywającemu rozterkę Ardźunie odwieczne prawdy o świecie doskonałym, z którym w toku rozmowy identyfikuje się, o świecie niedoskonałym, tj. o świecie sansary i o drogach wyzwolenia człowieka z kołowrotu wcieleń (karmajoga, dźńanajoga, dhjanajoga, bhaktijoga, joga); są one tylko pozornie różne - każda z nich wymaga spełnienia warunków stawianych przez wszystkie pozostałe.
Jezus Chrystus
Bóg, który przyszedł do nas na Ziemię i stał się człowiekiem. To on pokazał jakim być człowiekiem i, że z miłości do człowieka można oddać życie za drugiego. Zmartwychwstał i wrócił do nieba. Nam polecił robić to samo...
Jezus Chrystus, Jezus z Nazaretu, ur. ok. 8 - 7 r. p.n.e., zm. 7 IV 30(?) r. n.e., założyciel i centralna postać chrześcijaństwa, które uważa go zarazem za człowieka i wcielonego Syna Bożego. Imię Jezus określa go od strony człowieczeństwa, natomiast miano Chrystus (gr. christós - pomazaniec, tłumaczenie słowa Mesjasz) oznacza w teologii imię Boga - człowieka.
Jezus urodził się w Betlejem koło Jerozolimy pod koniec panowania króla Heroda I Wielkiego; jego matką była Maria, za ojca uchodził Józef z rodu Dawida, choć Ewangelie wyrażają przekonanie, że poczęcie Jezusa nastąpiło z mocą Bożą przy Zwiastowaniu i akcentują cudowne okoliczności narodzin.
W dzieciństwie i młodości Jezus mieszkał w Nazarecie w Galilei. Z pozostałej rodziny są wzmianki o braciach Pańskich (oraz siostrach), czyli zapewne jego kuzynach. Jezus rozpoczął działalność prawdopodobnie na przełomie 27 i 28 r., wkrótce po Janie Chrzcicielu. Przyjął chrzest od Jana Chrzciciela, a potem zaczął nauczać i gromadzić uczniów (wyróżnioną grupą było Dwunastu, zwanych apostołami; pierwszeństwo wśród nich przyznał Jezus Piotrowi).
Dzięki oryginalności jego nauki i opinii lekarza cudotwórcy, jaką zyskał, gromadził tłumy ludzi różnych stanów. Działał niecałe 3 lata; oprócz rodzinnej Galilei odwiedzał krainy sąsiednie i wielokrotnie Jerozolimę (tak to przedstawia Ewangelia Jana, natomiast 3 Ewangelie synoptyczne skupiają się na Galilei). Posługiwał się zasadniczo językiem aramejskim, choć mógł używać w pewnych sytuacjach hebrajskiego i greki.
W nauczaniu Jezusa centralnym motywem było Królestwo Boże (niebieskie); rozumiał on przez nie sferę panowania Bożego, w której już teraz każdy (nawet grzesznik czy nędzarz) może się znaleźć, zmieniając swe życie (metanoja) - choć w pełni objawi się ono dopiero w czasach ostatecznych. Stosownie do tego Jezus formułował pouczenia dotyczące sposobu życia, etyki, mądrości praktycznej, a także zapowiedzi sądu Bożego w stylu apokaliptyki.
Natomiast nie żywił ambicji politycznych i nie utożsamiał się z żadnym ze stronnictw religijnych w judaizmie, choć jego nauczanie wyrastało z judaizmu i było spokrewnione z ówczesnymi jego nurtami. Budziło ono jednak sprzeciwy, zwłaszcza wśród uczonych w Piśmie i faryzeuszy, którzy podejrzewali Jezusa o podważanie prawa Mojżeszowego i przywłaszczanie sobie Boskiego autorytetu. W kręgach władzy widziano w jego działalności zarzewie buntu.
Nauki moralne Jezusa odznaczały się maksymalizmem; odrzucając przepisy formalistyczne, Jezus wzywał do nawrócenia i nadawał przykazaniom moralnym interpretację rozszerzoną (Kazanie na Górze), np. zabronił rozwodów i wezwał do miłości nieprzyjaciół. Takie ujęcie moralności wynikało z jego przekonania o bliskości Królestwa Bożego, jak również z obowiązku naśladowania nieograniczonego miłosierdzia Bożego. Jezus nauczał w formach prostych. Były to:
- maksymy,
- odpowiedzi na pytania,
- przypowieści.
Przypowieści były szczególnie charakterystyczne dla Jezusa, które w formie obrazów wziętych z przyrody i życia codziennego objaśniały naturę Królestwa Bożego i uczulały na potrzebę przemiany życia. Ewangelie przytaczają wiele wypowiedzi Jezusa o sobie samym - nazywał siebie Synem Człowieczym (człowiekiem, ale również postacią czasów ostatecznych) oraz po prostu Synem (we wzajemnej więzi miłości i poznania względem Boga jako Ojca; Abba, Bóg Ojciec).
W swojej działalności odgrywał role:
- nauczyciela,
- proroka,
- charyzmatycznego uzdrowiciela.
Nie nazywał siebie Mesjaszem, choć bywał tak określany. Sporo miejsca poświęcają Ewangelie cudom Jezusa: nadzwyczajnym uzdrowieniom i dowodom jego władzy nad naturą. Służą one za przykład i dowód zbawczej mocy Jezusa. Ponadto Jezus dokonał wielu czynów o wydźwięku symbolicznym (np. uczta z celnikami, umycie nóg uczniom).
Przybywając po raz ostatni do Jerozolimy, przed świętem Paschy 30 r., Jezus spodziewał się śmierci. Podczas Ostatniej Wieczerzy z uczniami mówił im o sobie i swej misji oraz pobłogosławił chleb i wino, dając je uczniom jako swoje Ciało i Krew (Eucharystia). Tej samej nocy Jezus został pojmany w Getsemani na Górze Oliwnej w wyniku zdrady Judasza Iszkarioty i postawiony przed Annaszem i Kajfaszem (urzędującymi arcykapłanami) oraz sanhedrynem. Po przesłuchaniu (które nie miało cech procesu sądowego) postanowiono go uśmiercić. Głównymi motywami tej decyzji były:
- uznanie za potencjalnego przywódcę buntu,
- wystąpienia przeciwko świątyni.
Religijnego uzasadnienia dostarczył zarzut bluźnierstwa, sprowadzający się do tego, że Jezus sam potwierdził, iż jest Mesjaszem, Synem Bożym. Kajfasz przedstawił prefektowi rzymskiemu, Poncjuszowi Piłatowi, oskarżenie akcentujące roszczenia Jezusa do godności mesjańskiej, czyli królewskiej, a ten skazał Jezusa na śmierć przez ukrzyżowanie.
Ukrzyżowanie nastąpiło na wzgórzu Golgota pod Jerozolimą, przypuszczalnie na dzień przed Paschą, w piątek 7 IV 30 r. (Męka Pańska). Po śmierci na krzyżu Jezus został pochowany w pobliskim grobowcu.
Ewangelie podają, że na trzeci dzień po śmierci kobiety z otoczenia Jezusa i apostołowie odkryli, że grób jest pusty. Potem świadkowie ci wielokrotnie widzieli Jezusa żywego, zarówno w Jerozolimie, jak i Galilei (zmartwychwstanie Jezusa, chrystofanie). Stało się to źródłem wiary w Jezusa i zasadniczym argumentem na rzecz jego boskości. Zarazem Nowy Testament manifestuje świadomość, że zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa należy do innego porządku niż życie doczesne i tak jak jego cuda i boskość jest poznawalne tylko przez wiarę.
Opowiadając o życiu Jezusa Chrystusa, Nowy Testament uwypukla głębsze znaczenie wydarzeń, dostrzeżone dopiero później, tak by komunikowały one, kim okazał się Jezus. Dotyczy to zwłaszcza nadzwyczajnych okoliczności przyjścia Jezusa na świat (poczęcie z Ducha Świętego, narodziny z dziewicy), jego cudów, autorytetu nauczania, śmierci i zmartwychwstania; przedłużeniem tego cyklu zdarzeń ma być jego triumfalny powrót w czasach ostatecznych, czyli paruzja, i sąd nad światem.
Śmierć Jezusa na krzyżu zrozumiano w Nowym Testamencie jako realizację proroctw o cierpiącym Mesjaszu i jako wydarzenie zbawcze. Jednocześnie Nowy Testament wyraża wiarę w Jezusa Chrystusa wprost w języku wyznań wiary i imion Jezusa (tytułów chrystologicznych). Jest to wiara osobowa, doświadczalna i intuicyjna, która potem przybrała wyraz bardziej intelektualny. Potwierdza ona jego człowieczeństwo, jako syna Marii, Żyda.
Według tej wiary Jezus jako człowiek był nauczycielem Bożej prawdy, prorokiem, zapowiedzianym przez proroków Mesjaszem (Chrystusem). Zmartwychwstanie objawiło Jezusa Chrystusa jako chwalebnego Syna Bożego, równego godnością Ojcu, jego życie ziemskie - synowskie posłuszeństwo. W relacji do Boga Ojca jest on jego Słowem (Logos). Godność Jezusa każe nazywać go Boskim mianem Pana (gr. Kyrios), co oznacza, że jest władcą wszystkiego. Wiele tekstów nazywa Jezusa Chrystusa wprost Bogiem (gr. Theós), jak też wymienia go obok Ojca i Ducha Świętego w formułach trynitarnych (Trójca Święta).
Uwidacznia się to także w jego znaczeniu dla ludzi: jest ich jedynym Zbawcą (gr. Soter, Zbawiciel); występuje jako doskonały arcykapłan i zbawcza ofiara za grzechy ludzi, którym przyniósł Odkupienie, wreszcie jako pośrednik Nowego Przymierza. Jego życie, śmierć i zmartwychwstanie ratują ludzi z niewoli grzechu i śmierci. Jezus Chrystus jest obecny w wierzących, którzy są zgromadzeni w Kościele, będącym jego Ciałem (gr. soma), natomiast Jezus Chrystus jest jego Głową. Chrystus przychodzi do wiernych w swoim słowie i w Eucharystii, mieszka w nich, udziela łaski.
Mahomet
Prorok, człowiek wielkiej wiary. Rozmawia z aniołami i naucza o tym ludzi. Wraz z aniołem Gabrielem jest autorem świętej księgi islamu - Koranu.
Mahomet, Muhammad Ibn Abd Allah, Muhammad Ibn 'Abd Allah, ur. ok. 570, Mekka, zm. 8 VI 632, Medyna, założyciel islamu, twórca kalifatu arabsko-muzułmańskiego. Według doktryny islamu Mahomet jest ostatnim prorokiem (chatam an-nabijjin - pieczęć proroków) jedynego Boga (arab. Allah), a jego misja jest odnowieniem i kontynuacją przesłania przynoszonego przez wieki przez innych Bożych wysłanników - proroków Starego Testamentu i Jezusa Chrystusa (arab. Isa).
Podstawowymi źródłami do opisu życia Mahometa są Koran i sunna oraz przekazy historyczne. Mahomet wywodził się z kurajszyckiego rodu Haszymidów, kontrolującego handel i obsługującego świątynię Al-Kaba w Mekce, która już przed islamem (dżahilijja) była religijnym centrum Arabów. Życie Mahometa dzieli się zasadniczo na 2 etapy:
Ten drugi z kolei dzieli się na okresy:
- mekkański (610 - 622),
- medyński (622 - 632).
O życiu Mahometa przed 610 niewiele wiadomo, a dostępne nam wiadomości mają niejednokrotnie charakter na wpół legendarny. Ojciec Mahometa, Abd Allah, zmarł jeszcze przed narodzeniem syna, a w wieku 6 lat Mahomet stracił matkę (Amina) i był wychowywany najpierw przez dziadka Abd al-Muttaliba, a po jego śmierci przez stryja Abu Taliba, ojca Alego Ibn Abu Taliba.
Przez pierwszą część życia zajmował się pasterstwem i pracował jako przewodnik karawan do Syrii, gdzie prawdopodobnie zapoznał się z elementami doktryny chrześcijańskiej. Podczas jednej z podróży syryjski mnich Bahira, utożsamiany ze św. Sergiuszem, miał przepowiedzieć proroczą misję Mahometa.
W wieku 25 lat poślubił starszą od siebie o 15 lat bogatą, zajmującą się handlem wdowę Chadidżę, z którą miał kilkoro dzieci, przeżyła tylko córka Fatima (odegrała ważną rolę w późniejszych dziejach islamu). Po śmierci Chadidży Mahomet poślubił jeszcze 8 kobiet, w większości były to małżeństwa o znaczeniu politycznym.
Około 610 roku, podczas rozmyślań w jaskini Al-Hira koło Mekki, Mahomet otrzymał za pośrednictwem anioła Gabriela (arab. Dżibril, Dżabra'il) pierwsze objawienie Koranu (wersety 1 - 5 sury 96.).
W pierwszym okresie głoszenia nowej wiary Mahomet przekazywał głównie zasady doktrynalne islamu oraz wizje eschatologiczne:
- opisy nieba,
- piekła,
- Sądu Ostatecznego,
- końca świata.
Nowa religia znalazła początkowo niewielu wyznawców wśród mieszkańców Mekki, a zwolennicy Mahometa i on sam stali się ofiarami prześladowań. Efektem tego była ok. 615 pierwsza emigracja kilkudziesięcioosobowej grupy muzułmanów do chrześcijańskiej Etiopii. Około 620 Mahometowi udało się zawrzeć przymierze z mieszkańcami Jasribu, gdzie zamieszkiwała znaczna kolonia żydowska.
Do Jasribu Mahomet wraz z grupą swoich zwolenników udał się w 622 roku (tzw. hidżra). Rok ten stał się później początkiem nowej rachuby czasu przyjętej przez muzułmanów, a miasto zmieniło nazwę na Madinat an-Nabi, czyli Miasto Proroka. Jeszcze przed emigracją Mahomet odbył tzw. Podróż Nocną z Mekki do Jerozolimy i stamtąd do nieba, gdzie zgodnie z tradycją odbył rozmowę z Bogiem, w czasie której ustalony został m.in. rytuał muzułmańskiej modlitwy.
Z okresem mekkańskim wiąże się także sprawa tzw. szatańskich wersetów, tj. wersetów, które znajdowały się pierwotnie po 20. wersecie sury 55., a później zostały usunięte - ich treść, wskazująca na uznanie przez Mahometa niektórych bóstw staroarabskich, została uznana za podszept szatana i usunięta z tekstu koranicznego.
W Medynie, która stała się jego stolicą, Mahomet przystąpił do organizowania nowej gminy i w konsekwencji państwa wyznaniowego, którego został przywódcą. Obecność w Medynie kolonii żydowskiej sprawiła, że tamtejsze plemiona arabskie znały już ideę jedynobóstwa, co ułatwiło im przyjęcie nowej wiary.
Objawienia okresu medyńskiego zawierają przede wszystkim przepisy prawa, które stały się oprócz sunny podstawą prawa muzułmańskiego. W tym czasie Mahomet określił także zasady dotyczące organizacji społeczności muzułmańskiej zwane Konstytucją medyńską, w której są zawarte m.in. zasady współżycia pomiędzy muzułmanami a wyznawcami innych religii monoteistycznych. W okresie medyńskim Mahomet prowadził regularne walki z mekkańczykami.
Pierwsza (zwycięska) bitwa muzułmanów z wojskami Mekki pod dowództwem Abu Sufjana odbyła się 624 pod Badrem, następna (przegrana) rozegrała się pod Uhudem rok później. W 628 Mahomet odbył pierwszą pielgrzymkę do Mekki, a po drodze podpisał z Mekką w miejscowości Al-Hudajbijja traktat, na mocy którego muzułmanie uzyskali swobodę odbywania pielgrzymki do Al-Kaby.
W 630 Mahomet ponownie wyruszył do Mekki, gdzie w Al-Kabie zniszczył znajdujące się tam posągi bóstw staroarabskich - było to ostateczne zwycięstwo Mahometa nad Kurajszytami. Ostatnie lata swojego życia poświęcił walce z politeistycznymi plemionami arabskimi. W 631 Mahomet podbił żydowskie oazy Chajbar i Fadak, a także pokonał plemiona arabskie w bitwie pod Hunajnem. W tym samym roku przybyli do Mahometa przedstawiciele licznych plemion z Nadżdu i Al-Hidżazu, aby mu się poddać i przyjąć islam. W efekcie tych wydarzeń Półwysep Arabski został ostatecznie zjednoczony pod sztandarem nowej religii.
W tym czasie rozpoczęły się także pierwsze wypady muzułmanów na sąsiednie tereny, które zaowocowały w nadchodzących dziesięcioleciach zmasowaną ekspansją arabsko - muzułmańską na tereny Bliskiego Wschodu i północnej Afryki. W 632, na krótko przed śmiercią, Mahomet odbył swą ostatnią pielgrzymkę do Mekki, zwaną pielgrzymką pożegnalną, ustanawiając w ten sposób kształt hadżdżu.
Mahomet zmarł niespodziewanie, nie pozostawiając żadnych wskazówek co do następstwa po sobie. Wywołało to spór o inwestyturę, a nieco później rozłam w łonie wspólnoty muzułmańskiej na szyitów i sunnitów. Mimo że islam nie uznaje kultu świętych, Mahomet jest szczególnie czczony przez muzułmanów. Wyrazem, a być może jednym z powodów tej czci jest nakaz naśladowania życia Proroka (imitatio Muhammadi) przez wszystkich wyznawców islamu. Oprócz nie całkiem ortodoksyjnych form oddawania czci prorokowi islamu istnieją też inne dozwolone, a nawet zalecane przez prawo muzułmańskie, jak odwiedzanie jego grobu w Medynie, co stanowi ostatni, nadobowiązkowy element hadżdżu.
Przy opisywaniu powyższych religii korzystałem z Multimedialnej Encyklopedii PWN.